Senin, 10 September 2012
Minggu, 15 April 2012
KUTIPAN dari tulisan Ir Manasal Lumbantoruan Tentang Sihombing-Situmorang
Tentang Sihombing Lumbantoruan - Situmorang Lumban Nahor
Legenda Parpadanan Sihombing Lumbantoruan - Situmorang Lumban Nahor
Horas ma di hita saluhutna, didok hata ni sijolo-jolo tubu :
“Baliga ma ni baligahon, barita ma ni baritahon”, di angka nahurang lobi parjolo hami marsantabi.
disusun : Ir. Manalsal A. L. Toruan
Na porlu perhatian manang panimbangion di hita :
1. Sian Sundut ni Raja Lontung (= Tuan Sorba Dibanua) tu Namora Panaluan na mangalap si Tambun Mulia br. Lumbantoruan, adong do selisih 5 Sundut..
2. Periode masa / usia ….. na mungkin sama, manang angka sundut diganup marga na adong masijoloan dohot angka na asing na so pola binoto tahe, Alana :
Sian si Raja Batak, sarupa do silsilah, 3 sundut ma tu Raja Lontung dohot tu Tuan Sorba Dibanua.
1. Taida ma bagan na di toru on, Sundut sian Raja Lontung sahat tu Namora Panulan.
Didok pomparan ni Raja Lontung, Lontung si 9 (sia) sada Ina, pa-sia Boruna Sihombing Simamora, jala di angka tarombo Anak ni Raja Lontung, ima : Toga Sinaga, Tuan Situmorang, Toga Pandiangan, Toga Nainggolan, Toga Simatupang, Toga Aritonang dohot Toga Siregar.
Didok Situmorang muse, Situmorang si 7 (Sipitu) Ama, sada sian i ma Lumban Nahor, jala anak ni Lumban Nahor i ma muse na margoar Namora Panaluan. 2 (dua) sundut sian Tuan Situmorang manang 3 (tolu) sundut sian Raja Lontung.
Ise do si Tambun Mulia.
3 (tolu) anak ni Ompu Binjori (Pomparan ni Borsak Sirumonggur Lumbantoruan sian Raja Hariara), ima : Ama Binjori, Ompu Sorba & Ompu Bunga.
Ompu Binjori mangalap boru Siregar Siagian, Patung na di Sipultak, Kecamatan Pagaran – Tapanuli Utara, na di Pestahon dohot Partangiangan 1974.
(Sekedar informasi di Sipultak ma Gereja HKBP namanggoarhon HKBP Resort Rurajulu Sihombing).
Boru ni Ompu Binjori margoar si Panaitan, na muli tu Tampubolon, Tanggabatu-Balige
Boru ni Ama Binjori muli tu Pangahut Tua Siahaan, sian Horong ni Sibuntuon, jala marhuta di Lobu Siregar Siborongborong +/- 11 sundut / generasi.
Ompu Sorba mangalap boru Lubis, boru na ma si Tambun Mulia na muli tu Namora Panaluan - Situmorang Lumban Nahor.
Dang pinatangkas dope boru ni Ompu Bunga, muli tu marga dia, asa lam tipak hian nian horong ni Tambun Mulia tu angka Pariban dohot tu Namboru na.
---------------------- o O o ----------------------
LEGENDA ni si Tambun Mulia nialap ni Namora Panaluan.
Didok songon Umpama ni Situmorang Lumban Nahor :
“Namora Panaluan na Mangalap boru Manurung si Uluan,
Patamba Hagabeonna di-Alap ma muse boru Lumbantoruan”
Didok songon Umpama ni Situmorang Lumban Nahor :
“Namora Panaluan na Mangalap boru Manurung si Uluan,
Patamba Hagabeonna di-Alap ma muse boru Lumbantoruan”
Namora Panaluan nunga marhasohotan hian, mangalap boru Manurung, alai dang dililiti andorna dope ditingki na masa on. Di hatiha i pe godang dope jolma manandinghon hadatuonna jala porsea situtu di angka dihagogoon haportibion, na gabe manghorhon tu cikal bakal ni Legenda on.
Dung borhat sian Samosir mangalaosi angka luat, ditingkina muse pajumpang jala sahat ma Namora Panaluon tu huta ni Ompu Sorba manang Sihombing L. Toruan di Humbang.
Di salah satu parjumpaan i dohot angka ulaon na ditolopi nasida tung pe i dohot segala resiko, gabe ingkon ditodo Namora Panaluan ma asa lehonon ni Ompu Sorba boru na si Tambun Mulia naeng pardijabu na. Nang pe sungkun-sungkun di roha ni Ompu Sorba, nunga mar-rumahtangga amanta on, laos inanta pa-Duahon ma borukki ?. Sotung na mangalului boru-boru do nuaeng Namora Panaluan on, laho naeng Tumpa-onna (jadi tumbal) …?.
Masa do na jolo songon i (demi satu tujuan tertentu), sipata do ninna tumbal i gabe disaok jala miak ni abuna i diparsuap, holan asa dapat napinarsinta ni rohana.
Nauli do ninna si Tambun Mulia, jala lambok bohi na, songon goar na i.
Dipudi ni panghataion dohot diangka janji ni Namora Panaluan dohot Ompu Sorba na so boi juaonna, gabe didok Ompu Sorba ma tu boru na i, asa dioloi boanon ni Namora Panaluan ibana.
Jadi didok si Tambun Mulia ma tu Amang na i :
1. Boha do i Amang, Nunga Tarunduk hata ahu tu marga Sigalingging !. Oloi ma boru hatangki, huhut didok muse ; Marutang ma ahu tu Sigalingging i.
2. Didok si Tambun Mulia ma muse : Antong buat Amang ma jolo Sarindan (Benalu) ni Pinasa na di hau Jabi-jabi an, asa adong muse Ihot-ihot ni Siporhothu (tusuk Konde) molo tung jadi do ahu boanon ni Namora Panaluan i.
Dijangkit amangna ma Jabi-jabi i laho mambuat Sarindan i, dung dibuat, dilehon tu Boru na i.
Dijalo si Tambun Mulia ma Tunas ni Pinasa i, didok ma tu Amang na :
”Mauliate ma amang na burju mar-boru”. Dang jadi be on tusuk Kondekhu, alai suan amang ma Tunas ni Pinasa i di huta on (inganan sahat tu saonari), jala ingot ma Amang :
1. On ma gabe Singkat (Ganti) ni borum si Tambun Mulia, atik boha mate manang nunga gabe bangke ahu sogot begeonmu.
2. Alai on ma gabe Pauseang tu Pinompar-hu muse, molo jadi Muli jala mar-hagabeon ahu dohot Namora Panaluan, ditingkina ro Mebat hami tu huta-mon.
Diundukhon Ompu Sorba do pangidoan ni boru na i, atik pe tamba lungun roha na mambege hata dohot pangidoan ni boruna i.
Jadi ma diboan Namora Panaluan ma si Tambun Mulia tu Samosir, jala dibahen ma tu Sopo na donok tu huta na i.
Tu angka si Tumpa-on do biasana dibahen songoni na jolo, jala 7 ari + 7 borngin i di inganan na disangkapi, jala pangidoanna pe lehononna do i.
Didok barita i, di ihuthon jala dijaga Amangna do si Tambun Mulia sian pudi, boi muse do ninna Ompu Sorba mangalilu jala modom diatas ni andor dohot Ri (Ilalang).
Pa-onom bornginhon, maruba ma pikiran ni Namora Panaluan, adong muse dihusiphon Namboruna tu ibana dung jolo pajumpa jala masitandaan namboruna on dohot si Tambun Mulia tingki mamolus sian Sopo i. Gabe dialap Namora Panaluan ma si Tambun Mulia sian Sopo i laos diboan tu jabu na. Dibereng inanta na na-parjolo (boru Manurung) ma na masa i, dibuat ma Sirabun (abu bekas pembakaran kayu) jala disiramhon tu simalolong (mata) ni si Tambun Mulia !.
Hohom do ninna si Tambun Mulia ala diluar pamotoanna do na masa i.
Manungkap ma ibana songon na marsomba....., Manghitir jala mungkap ma simangkudapna (mulut)...., haruar ma hata na, mandok :
1. Ale Mulajadi na Bolon ; Dang na roha-rohangku on.
2. Ale Amang (tu Ompu Sorba) ; Hatam do na hu-oloi.
3. Ale Inang (tu br. Manurung) ; Dang na pamotoangku songon on, ingotma : Sai songon godang ni sirabun on ma sogot torop ni Pinomparhu !.
Pendek cerita, dung adong Anak ni Namora Panaluan sian si Tambun Mulia, naeng boanonna ma Mebat tu huta ni Hula-hulana di Humbang.
Konon, dang manigor dijalo Ompu Sorba ninna nasida, anggo so jolo parbinoto jala persetujuan ni angka namarhaha-anggi.
Tung diundukhon jala dioloi borunta Namora Panaluan & Tambun Mulia do i.
Dung parbinoto jala dioloi haha-anggina (Ama Binjori dohot Ompu Bunga) rencana ni Ulaon i, laos ditonahon ma asa torus (estafet) ingkon parbinoto jala ditolopi tu Sariburaja & Mambirjalang, Amparhudatar sahat tu Haha-doli Hutagurgur.
Laos dibagasan ni panghataion di ulaon Mebat i, Didok si Tambun Mulia ma tu Hula-hulana :
Santabi ma di hamu Hula-hulangku, Ia Pauseang si pangidoonku tu Pahompum (Pinupus-mon) ima Bona ni Pinasa na sinuan ni damang i do.
Dioloi hula-hula ma i, jala sahat tu saonari : Bona ni Pinasa i gabe sada bukti sejarah na turun temurun do i, baik di marga Sihombing Lumbantoruan tarlumobi di boruna Situmorang Lumban Nahor.
Gabe melegenda ma, mulai sian proses partinandaan, parborhat sahat tu na pa-ebathon anakhonna borunta i, ditamba rasa hormat ni Namora Panaluan & Tambun Mulia tu Hula-hulana.
Ditonahon ma tu Pinomparna : Ingkon sude marga Sihombing Lumbantoruan dohononna Tulang, jala hormatanna. Hita ganup ma na umboto dohot na mangalami rasa hormat nasida tu hita Bona ni arina i.
Sude do marga na adong di luat Sipultak dohot na humaliangna, manang halak na hea marnida Bona ni Pinasa i tarlumobi Sihombing Lumbantoruan dohot Situmorang Lumban Nahor, molo mamereng i, mandok : “Bona Pinasa ni Situmorang”.
Torop do nasida (Situmorang) na masihol jala naung marnida Bona ni Pinasa na i, laos dikesempatan i ma muse nasida mandapothon angka hita hula-hula na donok disi, adong do nasida na ro sian Lumban Sirait manang Urat Samosir, tarlumobi sian angka Pangarantoan na be.
Diangka tingki na salpu dipature nasida do pagar humaliang Bona ni Pinasa i, jala dipajongjong Papan Nama, berukuran +/- 1,50 x 2,50 m, marsurathon songon na di toru on :
Lokasi Bona ni Pinasa
Namora Panaluan Situmorang
Tambun Mulia Br Lumbantoruan
Namora Panaluan Situmorang
Tambun Mulia Br Lumbantoruan
1. Sahat tu saonari, adong dope pangkal Bona ni Pinasa i di Sipultak, jala ditingki angka nasalpu nunga disuan nasida muse Tunas na baru, Pangkal Bona ni Pinasa I diperkirakan +/- 275 tahun (11 Sundut / generasi sian Ompu Sorba tu penulis on). Dicetak jala dibingkai do 2 (dua ) set gambar Bona ni Pinasa i, huhut pinasahat di Pesta Partangiangan Situmorang Lumban Nahor, Thn. 2008 na di BPU “Sejahtera” Pondok Gede. Di Undang nasida do Hula-hulana (Manurung = 75 KK rap dohot Sihombing L. Toruan = 75 KK). Sude do hita hampir mewakili Ompu sian Hariara sahat tu Hutagugur na ro mangadopi Partangiangan 1, laos dipasahat nasida do 1 (satu) rekaman DVD berisi gambar dohot kegiatan nasida to ho mulak marnida Bona ni Pinasa i menjelang Pesta i tu hita hula-hulana.
2. Adong do tahe binege Manuk-manuk (=sian hau) peninggalan ni borunta i di Lumban Sirait Samosir, disimpan pomparanna do i, jala molo adong ninna hita laho tu huta nasida, tar didok angka natu-tua do ; Unang lupa marnida manang mamangkulingi manuk-manuk ni borunta i hamu !.
3. Sian angka barita na diginjang on, misalna ; na-manungkap si Tambun Mulia, jala mandok hatana (tu Mulajadi Nabolon, tu Amangna, tu br. Manurung), berbagai do ra tanggapanta dohot pandapot di si, molo pe sada Legenda on, gabe hira hata ni angka Panurirang manang tadok ma jolo songon pangidoan manang alus ni Parjamita na tulus roha ma i di tingki ha-Kristenon na parjolo i, atik namasa i ditingki Animisme.
4. Boi do gabe si-ingoton na mambahen tudosan na denggan angka hata manang Tona ni si Tambun Mulia i tu angka generasi Muda, bersifat Nasional / Umum, ditonahon tu Pinomparna asa hormat jala mandok Tulang tu sude Sihombing Lumbantoruan (dang mambedahon Hariara dohot Hutagurgur).
5. Jadi, ala sai mandok Tulang do Situmorang on umumna tu hita marga Sihombing Lumbantoruan, denggan antong hita mandok Amangboru tu nasida.
Tarsongon i ma Legenda on ni ceritahon sian na binege, dohonon ma songon hata ni Umpama sian Huta ni Borsak Sirumonggur :
Hobas sian Tipang sahat di Lintong ni Huta, sian si Pagabu torus tu Bahalbatu.
Horas ma sude angka Hula-hulana, horas sudema nang angka Boru.
Sian Sibaragas laho tu Pagaran, sian Sitampurung ro tu Silait-lait
Horas ma hita sude na di Parserahan, horas ma nang di Bona Pasogit.
Horas ma sude angka Hula-hulana, horas sudema nang angka Boru.
Sian Sibaragas laho tu Pagaran, sian Sitampurung ro tu Silait-lait
Horas ma hita sude na di Parserahan, horas ma nang di Bona Pasogit.
Depok, 3 Agustus 2008
Ir Manasal Lumbantoruan
Jumat, 13 April 2012
Pemanggilan APPARA
David Spener SihombingAmparhudatar = appara Hudatar; Amparhoris = appara Horis; Ampangadum = appara Mangadum. Biasana panjouon ampara adalah panggilan akrab na mardongan tubu asa marsipasangap-sangapan. Sintong do molo adong haha partubu jala nomor parginjang manjou appara ala dibereng umur na berbeda atau lebih tua. Biasana nang pe dijou appara contoh tu iba alai HOT do iba manjou sesuai tu tarombo atau silsilah. Godang do manjou iba amangtua sian anggidoli nang pe secara nomor ibana di ginjang di parsaoran siganup ari, alai niantusan do i na mamparsangapi iba do i jala ni alusan do denggan Amanguda. Ndada pola ala dijou iba songoni gabe mantat ginjangniroha alai nipeop do i alani holong. KESIMPULAN : PANJOUON AMPARA MOLO DITORU NI TUTUR NIBA ALAI DIGINJANG NI UMURNIBA, atau setaraf umur dan setaraf tutur alai haha ni partubu manggorahon. Na di jou tetap mendasarkan taraf tutur. Ima na huantusi jala na ginuruhon.
David Spener Sihombing Amparhudatar, Amparhoris, Ampangadum adalah nama2 sebenarnya angka ompunta na parjolo i.
Ropinus Sihombing Laos tambahon ma hatoranganna Anaha..
David Spener Sihombing AMPARTIBI = anak Tuan Hinalang anak Raja Hutagurgur anak Borsak Sirumonggur; Amparhudatar = anak Namora Muningan anak Raja Sipendek anak Raja Hariara anak Borsak Sirumonggur; Amparhoris dan Ampangadum anak Op Raja Gugun anak Ama Raja Natarus anak Op Raja Natarus anak AMPANGAPON anak Tuan Guru Sinomba anak Datu Galapang anak Raung Nabolon anak Raja Hutagurgur anak Borsak Sirumonggur.
David Spener Sihombing Contoh case : Uli denggan do bapatua Ropinus Sihombing, nang bapatua Mas Jhon Sihombing manggora ahu APPARA alai ahu hot do panjouon tu nasida.
Senin, 02 April 2012
Borsak Sirumonggur ==> Hutagurgur.
Lagi-lagi kekeliruan mendasar dari Drs Richard Sinaga dalam buku Marga2 Batak.
Lihat skema :
Borsak Sirumonggur anaknya dua : 1. Hutagurgur dan 2. Hariara.
Hariara anaknya dua : 1. Sangkudoli dan 2. Paltisabungan.
Paltisabungan anaknya dua : 1. Raungnabolon dan 2. Datu Galapang.
Raungnabolon anaknya dua : 1. Ompu Sampak dan 2. Namora Pujion.
Datu Galapang anaknya tiga : 1. Guru Sinomba 2. Ompu Lobi dan 3. ( ? )
Yang BENAR adalah :
Hutagurgur anaknya dua : 1. Tuan Hinalang 2. Raungnabolon
Raung Nabolon anaknya empat : Hombarnajolo, Pandenamora, Ginjangmanubung,
dan Datu Galapang.
Datu Galapang anaknya tiga : Tuan Guru Sinomba, Juarababiat, dan Datu Lobi Nasumurung.
Kesimpulan : Buku itu dapat mengacaukan silsilah Borsak Sirumonggur yang sudah baku dan TOTA.
Raja Parultop Purba dan Datu Parulas Girsang
Dari buku Marga2 Batak karangan Drs Richard Sinaga mengenai marga PURBA.
Kita hanya mengenal marga Purba anak Toga Simamora. Kemudian katanya ada Purba anak Tuan Sorbadijae dari isteri kedua. Agar lebih jelas Purba anak Sorbadijae (Generasi ke 4 dari SiRajaBatak) adalah generasi ke 5 dari SiRaja Batak dan Purba dari Toga Simamora adalah generasi ke 7. Purba anak Tuan Sorbadijae ini mempunyai anak SIBORO generasi ke 6, sedang Purba Simamora menurut buku Batara Sangti ada juga menurunkan marga Siboro generasi ke 12. Nama Raja Parultop Purba yang menjadi leluhur Purba di Simalungun itu adalah generasi ke 9. Juga dalam buku Richard Sinaga ini di campurbaurkan dengan Datu Parulas anak Girsang generasi ke 5 dari Lumbantoruan (Anak Parhudatar generasi ke 4) atau generasi ke 13 dari SiRaja Batak.
NOTE : Seharusnya Datu Parulas (generasi ke 13 )anak Girsang dari Sihombing Lumbantoruan bukan person yang sama dengan Raja Parultop <== Raja Langit <== Gr Tentangniaji <== Sigulangbatu <== Purba <== Simamora. ( Raja Parultop generasi ke 11 ).
Kenyataan yang ada memang marga Girsang ada beberapa gabungan yang terdiri dari Sihombing Lumbantoruan, Purba, dan sisa2 tentera Jawa dalam Ekspedisi Pamalayu jilid II.
Sihombing ==> Lumbantoruan ==> Hariara ==> Raja Sipendek ==> Namora Muningan ==> Amparhudatar ==> Girsang.
Girsang dengan isteri pertama br Sianturi tetap di Nagasaribu dan Sitappurung, dari isteri kedua Br Manik melahirkan Datu Parulas atau Raja Ursa di Lehu Dairi.
Rabu, 28 Maret 2012
Rapot ni angka Pidong.
RAPOT NI ANGKA PIDONG
- oleh Ama NiHasian SiMatupang pada 28 Maret 2012 pukul 15:52 ·
- Pidong Patiaraja do raja ni sandok nasa pidong, didok sijolo-jolo tubu, dung i pidong Imbulubuntal do paidua.
- Asa ro ma sahali Amporik manopot pidong Patiaraja, didok ma hatana songon on: “Asi ma roham di ahu, ale rajanami, asa bahen ma ahu dohot raja Sitimbang uhum di rapot na di jolom”.
- Dung i didok pidong Imbulubuntal ma mangalusi Amporik i : “ai aha do uhum na ture di ula ho, umbahen na hum roham ro tu jolonami mangido tohonan na sai balga?”
- Alus ni Amporik i : ”Olo da rajanami, paboaonku ma pangalahona. Ia saluhutna hami nanirajaanmi, ingkon marhudali tanganna do, asa adong dapotsa panganonna. Ba ianggo ahu rajanami, so sijalo sisip ahu nian manang si ula sihataon, ai sai jolma do mangula sipanganonhu. Manang boa pe bolak ni hauma ni halak, hauma ni namora pe manang na sangap, tung so jadi do i gotilonna, nda ingkon ahu jumolo matumona”, ninna.
- Dung i didok pidong Patiaraja ma tu Amporik i :”nunga didok ho naung didok mi. Beha ia hahuranganmu, adong do diboto ho?”
- Alus ni Amporik i : ”Ndang adong ale rajanami ba aha ma hahuranganhu?”
- Dung i didok pidong Patiaraja i ma muse : ”Antong molo songon i, di rapot pardomuanta naro ma nialusan hatam i, mulak ma jolo ho. Dung pe salpu pitu ari on ro ma ho mangulahi, ai disi ma rapot i”, ninna.
- Ia dung songon i panghataion nasida, disuru pidong Patiaraja ma naposona martingting tu nasa ragam ni pidong, asa marpungu tu jolona dung salpu pitu ari on, unang so ro be di ari naung binuhulna i. Dung salpu antong pitu ari, ro be ma nasa pidong, mandapothon pidong Patiaraja. Tung mansai torop do nasida marpungu tu parrapotan i.
- Ia dung pungu nasida di parrapotan i, mangkuling ma pidong Imbulubuntal manungkun pidong Patiaraja, ninna ma : ”Ba nunga domu hita sude dison ale rajanami, dia ma natadomuhon dia ma na tarapothon?”
- Dung i didok pidong Patiaraja i ma mangalusi : ”Olo da, ianggo na tarapothon, on do, na ro do raja ni Amporik manopot ahu mangido naeng pabangkitonta ibana gabe raja panimbang di rapotta. Ba ima nuaeng na hupartimbangkon tu hamu sudena, manang na oloan do pangidoanna i manang ndang”, ninna.
- Dung i mangkuling ma pidong Araroma, ninna ma : ”Tangan do bothon da rajanami, ujungna jari-jari. Husomba ma hamu rajanami, hatangku ma marsantabi. Ba ia ho Amporik, dia ma hasurunganmu sian hamion, umbahen na mangido gabe raja panimbang ho di rapot on?” ninna.
- “Ianggo i, ninna Amporik mangalusi, adong do hasurunganhu sian hamu sude. Ianggo hamu ingkon marhudali tangan do hamu mangula asa adong panganonmuna, ingkon naniulamuna do asa adong daionmuna. Alai ianggo ahu do, jolma i do loja mangulai haumana, ba ahu do bosuran mangallangi. Manang boha pe bolak ni hauma ni halak di tur manang di saba, hauma ni namora pe i manang hauma nia nasangap, tung so jadi do i buatonna, anggo so ahu jomolo matumona. Ba, dang hasurunganhu dope i sian hamu sudena? Ima da antong alana umbahen na barani ahu mangido masuk gabe raja panimbang di rapot on. Asi ma roha ni rajanta, sai di pasiat ma pangidoanki”, ninna.
- Alai di dok Araroma i ma muse : ”Nunga i ma lae, so diboto ho magom. Ho ma sipanihus, ho ma sipanangko, sipangan na so na niulana. Holan natinangko do hangoluanmu. Inang daba amang, songon i do pangalahom, tung barani do homangido masuk naeng gabe raja panimbang di rapot on? sombanghu ma di ho, unang nunuti be hatami, paso ma i!”, ninna.
- Dung songon i muruk ma Amporik i, gabe masisonggahan ma nasida dohot Araroma i.
- Ia dung leleng nasida na masisonggahan i, mangkuling ma pidong Imbulubuntal, paidua ni pidong Patiaraja, ninna ma : ”Sae ma i ale, unang be masisonggahan hamu, ai ndada i umbahen sidungna. Boti ma i, unang be sai marbadai hamu. Ia ho ale Amporik, tung na so boi do ho raja, ai tutu do ho panangko, tutu dohot panihus. Sai dipangido roham do dao mata ni nampuna eme i, asa boi emena i tangkoonmu. Nasai torop hamu saripe, sai holan na marhanalomhon natinangko do dohot nasinisipan. Ba tung na so bahenon do panangko gabe raja, ai ianggo raja, mangaramoti do i diugasan ni donganna” ninna.
- Dung i sip ma Amporik i dang adong be didok agiaha.
- Dungi didok pidong Imbulubuntal ima tu napungu di parrapotan i : ‘Ia adong sian hamu angka dongan na naeng mandok sidohononna, manang paboahon pangidoanna tu rajanta, ba, boi do paluaonna nonangna, asa ditangihon juara natorop na liat na lolo on” ninna.
- Jadi mangkulingma Araroma, didokma hatana, ninna ma : ”Ianggo ahu ale rajanami, tama ma ahu nian pabangkitonmuna, asa gabe dohot ahu raja panimbangi diloloanta. Ima pangidoanku”.
- “Ba, molo songon i, paboa ma dalanna, manang na dia do alanna umbahen na hum roham mangido harajaon nasai balga diloloan ni rapot on”, ninna pidong Imbulubuntal manungkun.
- Dung i didok Araroma i ma mangalusi : ”Ummalo do ahu marhata sian angka dongan on saluhutna. Huboto do pasuman soara ni Amporik, soara ni Lote, soara ni talektek, soara ni Binsakbinsak, soara ni Anduhur dohot soara ni angka na asing pe. Ba, ima hamaloonku dohot harudunganku sian angka dongan, umbahen na barani ahu mangungkaphon pangidoanku, asa masuk ahu nian gabe raja panimbang di rapotta”, ninna.
- Dung i ninna pidong Imbulubuntal mangalusi hata na i : ”Apala hatami ma tinimbang, umbaen na so boi ho pampeon gabe raja, ai tung pangansi do ho. Ai molo diida ho Amporik ba dibahen ho ma soaram songon soara ni Amporik, gabe dirimpu ma ho donganna, dipajonok Amporik i tu ho. Hape nung jonok, ditangkup ho ma i laos dipanganho, ia adong lobi-lobim na so suda di panganho, diraishon ho ma i tu sanggar. Ia mangkuling Lote dibege ho dibahen ho soaram songon soara ni Lote, ia nung jonok Lote i tu ho, ditangkup ho ma i laos dipangan ho, ia adong lobi-lobim na so suda dipangan ho, ba diraishon ho ma i tu sanggar. Sai songon i ma tutu dibahenho soaram i mangago angka naginoaranmi. Ala ni i ingkon sipaduruan do ho, ai hatam hata dongan, ia roham roha mangago. Dang diboto ho antong sapata ni pambahenanmi naung manginona tu ho. Ai sai tolu do piram, ba sai matua padua-dua do o. Sapata ni angka na jinahatan mi ma i namangisombut tu ho. Asa tung sipaduruon doho. Ima hata tuho”, ninna.
- Ia mangkuling Lote, didok ma : ”Ianggo ahu nian ale angka rajanami, tama do ahu pabangkiton muna gabe raja panimbang diloloanta on. Alana umbahen na hudok songon i on do manang tudia pe ahu lao, dang adong hea na roa hatangku, ai sai tio do hudok. Nda ture ma ahu nian gabe raja panimbang angkup muna di rapot on?’.
- Alai dialusi pidong Imbulubuntal ma hata na i, didok ma : “Apala hatami ma ale umbahen ho so boi raja, ai pargabus situtu do ho. Litok do aek simare, sai tio didok ho. Aut tung sura binahen ho gabe raja, ba nang geduk i sai tigor do dohononmu. Nda nungnga guntur banua molo songon i? Asa tung so boi do ho gabe raja. Angkup ni i, adong dope magom apala na umbalga na so diboto ho. Mago do ho dibahen tiur ni dalan. Di bahen halak do dalan balobung bolusonmu, di taon ma sitarihon disi mambuat ho. Ala so manaili ho mamereng manang aha, suruk ma ulum tusi, disongkik ma rungkungmu, pidom ma ho. Dung pe dipapahani porhis dagingmu, asa diboto halak naung mate ho. Tung na so boi do ho pampeon gabe raja, ai pargabus do ho jala na so umboto parmaraan. Paso ma hatam, ima sae hata tuho”, ninna.
- Ia dung sae i, mangkulingma talektek, ninna ma : ”Ianggo dirohangku ale angka rajanami, tinggil ni pinggol do harajaon. Dibahen i unang hamu lilu, ahu do na tama gabe raja panimbang diloloanta. Boi do ahu marhuta di topi ni dalan dibahen tinggil ni pinggolhu. Otik pe humeres ramba, sai pintor hehe do ahu sian asarhu laho manangkasi namasa. Asa didok rohangku, tama ma ahu pabangkitonmuna, asa dohot ahu raja panimbang di rapotta”, ninna.
- Dungi mangkuling ma raja i, ima pidong Patiaraja, didok ma tu talaektek i : ”Tung ho ma na so boi raja, alana umbahen na hudok songon i, tangihon ma unang songon na so mardalan hata niba ditonga-tonga lobuan na godang. Tutu do nian olo ho marhuta dilambung ni dalan, alai atik pe songon i, tung parbiar situtu do ho. Na o musu pe mamolus di dalan i, sai pintor dihunti ho do rerem, ganup tongkin do ho laho bungkas. Tutu do na tinggil pinggolmu, ndada soadahononhon i, alai tinggil ni pinggolmi ma mangago ho. Ba tung boi ma parbungkas-bungkas gabe raja?. Sombangku ma di ho, unang be sai nunuti hatam i, sae ma i !”, ninna.
- Dungi didok Ambaroba ma pangidoanna, ninna ma : ”Ahu do nian tama bahenon gabe raja, ai natutu do na nidok ni harajaon. Alana umbahen na hudok songon i, on do. Manang tudia pe ahu laho, sai bik-bik do hudok. Ba, ulos ni ise ma tutu na so ra mabik-bik? Jadi ala parhata na tingkos ahu, didok rohangku, umbahen na barani ahu mangido asa pabangkitonmuna ahu gabe raja”, ninna.
- Dialusi pidong Patiaraja ma hatana i, ninna ma : “Ho pe ale, tung na so boi do ho gabe raja , ai so doboto ho ujung ni na nidok mu. Ai nang apala naimbaru ulos ni halak, tung nambura sidung pe ditonun, sai namabikbik do i didok ho. Aut sura binahen ho gabe raja, nda dohot ma nadenggan i dohononmu na roa ? Palias ma hatam tung na so boi do ho gabe raja, ima sae ni hata tu ho”.
- Ro ma muse pidong Siburuk, didok ma hatana : “Ahu ma nian ale angka rajanami pampeonmu gabe raja. Alana umbahenna barani ahu mandok songon i, on do : ”Manang tudia pe ahu laho sai holan na gukguk do hudok. Ba sude do hita sai holan na gukguk do pangidoanna. Angkup ni i huhutna, ubat ni hadatuon pe, di ahu do, ai malo do ahu mambaen dampol tongosan. On pe, ture ma dirohangku pampeonmuna ahu gabe raja. Ima pangidoanhu”.
- Dung i dialusi pidong Patiarajama hatana i, ninna ma : “Unag songon na so nialusan hata, tangihon ma nahudok on. Tung na so bolas do ho raja, ai nang longa hudon ni partuaek, sai gukguk do didok ho, ba tung natingkos ma i? Angkup ni i, usat ni hadatuon ditaringoti ho, molo ho nimmu mambahen dampol tongosan, dang tutu i. Alai umbahen na hudok so situtu i on do ; Disi ho tinutung, pintor angkagetem do sibukmu, malala dohot ate-atem. Asa dang boi ho raja. Unang pangasahon hapistaranmu tu hami on. Pasonang ma roham, hadatuonmi ma datdati. Ia ditipulhon halak pat ni anakkonmi ba ima padampol-dampol”, ninna.
- Dung i mangkuling ma Leangleangmandi, didok ma hatana : “Ahu do nian tama bahenon gabe raja. Alana umbahen na hum rohangku mandok songon i, on do : Neang ni daging do dohot hipas ni pat sibahen harajaon. Ba ahu do na humipas, ai holan dibagasan satongkin do nunga boi ahu sahat tu nadao binahen ni hahipasonhu. Dung i sudena angka na naeng mangido harajaon, luhutna do i ditorungku. Jotjot do hubahentu angka na rotakku, so pola tung manang aha didok tu ahu. Gari angka jolma i tahe, jotjot do hurotahi sipanganonna, dohot jabuna jotjot do hu ingani so pola tung dia didok tu ahu. Nda tama manian ahu gabe raja? Ima dialusi raja i!”, ninna.
- Dung i dialusi pidong Patiaraja ma hatana i, ninna ma : ”Ndang sialusan nian hatami, ai na songon alogo do ho. Laho tu dolok so aha na nialapmu, maringkat ho tu toruan so aha tinaruhonmu, dang na hainganan ho huta ai na simaon do patmu. Ba tung boi ma raja na so piga hali mangingani huta? Alai angkup ni i, so diboto ho huhut na maila, ai dohot do narotakmu dipangasahon ho, tung sitongka do i di harajaon. Ipe, sotung hirim roham, tung na so boi do ho raja, ima ingot”, ninna.
- Dung i ro ma Sitapitapi, didok ma hatana : ”Manomba ujung do ahu rajanami, manomba huhuasi. Anggo siat pangidoan, ahu ma nian patampilonmuna, asa dohot ahu gabe raja panimbang di rapotta”, ninna.
- Paboa ma dalanna umbahen na didokho pangidoanmu songon i”, ninna pidong Patiarajama manungkun.
- “Anggo i, da rajanami, paboaon ma tutu”, ninna Sitapitapi i mangalusi. ”Umbahen margoar pe ahu Sitapitapi, ala ni malongku do mangkuling, binahen ni pandengku do mangkatai. Ba harajaon pe, dirohangku, hamaloan mangkuling do dohot hapandean mangkatai, asa boi ulaon. Ima umbahen na hupangido pabangkitonmuna ahu gabe raja panimbang”, ninna.
- Dung i didok pidong Patiaraja ma mangalusi hatana i : ”Beha, ia hahuranganmu, adong do diboto ho?”, ninna.
- “Tung na so adong do hahuranganhu, ale rajanami; holan na so raja i do ahu, rajanami, sai asi ma roham, tung unang ahu paujat di pangidoanki ninna Sitapitapi i mangalusi.
- Alai didok pidong Patiarajai ma tu ibana: ”Ndang boi ho ale bahenon gabe raja, ai so diboto ho hahuranganmu. Tutu do nagortip ho mangkuling, pola do umpama ni na deba ho. Molo adong anakkon ni halak na mateptephu mangkatai, didok natorasna do tusi : Aa, magartiphu do ho mangkuling, Sitapitapi do ho mangkatai, ndada na iran dois ni bibirmon”, ninna. Asa ndada na ture halak magartiphu mangkatai. Alai angkup ni i na pande ho nimmu mangkatai, hape, apala ho ma na umoto ; Denggan do nian patmu duansa, alai sai mangkatengkat do ho mardalan di tano i hinorhon ni otom, ai sai dirimpu ho do, dumokdok ho sian tano on, sai didok roham do, marongrong tano on degehononmu molo duansa pat mi ojakkononmu. Nda asing ma haotoonmu, ai tu dangka ni hau ho songgop duansa do patmi di ojakhon ho; alai tu tano ho mardalan, mellakhellak patmu dibahen ho, so na mahua i nian? Ba tung na so boi do ho raja bahenon, ai nda na manggunturi iba di na nirajaan i, molo pangkiton halak na oto gabe raja, na so umboto manimbang manang aha? Ipe paso ma roham, unang be datdati hatam i, ndada talmis ni pangkuling sibahen harajaon”, ninna.
- Ia mangkuling ma Anduhur, disorohon ma hatana, ninna ma : ”Ahu ma nian, ale rajanami, pabangkithamu gabe raja, asa bolas ahu manimbangi diloloanta uju marrapot songon on. Alai umbahen na hudok songon i, on do ; Manang tudia pe ahu laho, sai holan natutu do hudok, so olo ahu mandok na so tutu. Ba harajaon pe dirohangku, nang hata timbangan, sai holan situtu do jinalahan. Asa anggo siat do pangidoan, tung bahen hamu ma ahu gabe raja!” ninna.
- Alai didok pidong Patiaraja ma manglusi : “Ndang boi ho, ale, gabe raja, ai na songon Lote i do ho. Ia Lote, sai tio do sude didok, litok pe Aek Simare, maradu songon purik idaon, sai tong do i tio ninna. Apala suman do ho tusi. Alai umbahen na hudok songon i on do ; Jotjot do pilit barita ni paronan di paboa, jotjot do so tingkos namasa di hatahon, hape, sai holan na tutu do i didok ho. Sintong do nian na didokmi, sai situtu do na niluluan, tingkos na jinalahan, alai anggo tung dohot do napilit i sai tutu dohonon, nda nunga guntur banua? Asa, i ma umbahen na hudok, na so bolas do ho bahenon gabe raja.
- Ala ni na so tingkos i jotjot hatam, manginona do i tu ho, ai sai tartolu do piram, jotjot do i dua diporpori ho, ba tung sipata do holan sada. Gabus i do na mangisombut tu ho. Umbahen na olo ho maningkot, disurukkon ho ulum tu solot-solot, asa mate ho. Asa tung na so boi do ho gabe raja. I ma ingot, sae hata tuho”, ninna.
- Ro ma muse Silogologo, didok ma hatana : “Ahu ma nian tama bahenon gabe raja, ai holan tortorhu do hupangsahon, tuk do panganonku,” ninna.
- Dialusi Imbulubuntal hatana i dodok ma : “Paso ma da sangkap mi. Tung na so boi do ho gabe raja. Nda hamaloon manortor harajaon. Tutu nian lomo do roha marnida halak na malo manortor. Alai ianggo ho, tung ala ni panortoronmu ma mangago ho. Ditortori ho do satua, lalap ma i paidaida panortoronmu, dung i manigor manihus ma ho tutoru laho manoro asa adong panganonmu. Dirimpu ho ma sipata naung lalap satua marnida tortormu, ditahop ho ma i, hape napa ni horbo do. Sap narotak ma pamanganmu habang manggarpasi. Paso ma pangidoanmi”
- Mangkuling ma muse Lalisilopak, didok ma hatana : ”Ahu do nian tama raja pabangkitonmuna, ai manang sadia pe torop ni jolma mamahan manuk, ba ahu do mahapan mangan manuk, so na hutuhor i, so na hupangido, guru rohangku do mambuat i. Nda tama ma ahu bahenon gabe raja?” ninna.
- Alai pintor didok pidong Patiarajama mangalusi hatana i : ”Apala tung ho ma sada, na so boi raja, ai panangko doho, pamangus do ho, pangalaum do ho, ndada sipujion ho di na binahen mi, ai sai diburai halak do ho, ai pintor tarhiap do manuk dibahen ho. Ala ni hajahatonmi ma umbahen na so boi ho gabe raja. Aut bahenon ho gabe raja, nda sude ma hami on palengseonmu? Ai gari manuk, ugasan ni jolma manisia, sun dipangani ho, ba lam beha ma hami bahenonmu, tung sura pinabangkit ho gabe raja, na mago ma hami pasudaonmu? Palias ma hatam, tung na so bolas do ho gabe raja bahenon,” ninna.
- Dung i ro ma muse Lalipiuan, dipagogo ma soarana mandok : ”aha do hinataanmuna, umbahen na sai simaon hamu sude? Ai aha do haraja on, ndada habisuhon, ndada hagogoon dohot hagabeon? Anggo toho do songon na hudok i, ba luhut doi di ahu, ahu ma raja, ai ditorungku do hamu sude. Paboa sintong na hudok i, dao dope ahu mamolus, nunga monjap hamu sude ditorungku, ala ni biar muna mida ahu. Ba, dang tama dope ahu bahenon muna gabe raja?” ninna.
- Dung i didok pidong Patiaraja ma mangalusi hatana i : “Tutu do, diulahon ho do nasa hajahatonmu, alai apala ala ni i ma umbahen na so boi ho raja, ai luhut do musum, so adong agia ise donganmu. Mabiar do iba mida ulok, atik beha di turbing iba. Songon i ma ho, luhut mabiar mida ho, ala ni jahatmu. Asa sihampir gabe gambir do ho, tandiang gabe toras; tudia pe ho so tampil, tu aha pe so bolas; songon halakhalak na tarpunjung do ho, songon tandiang na hapuloan; naung pinaduru do ho. So adong na mangebati hutam. Ala ni jatamu antong. Di tongan dalan do mamolus, so sude do digomahi ho dohot na so sipanganon di papangani ho; tarida do huhut jahatmu sian inganan mu, ai sai tu sapsap batu na so hasigean do ho marhuta. Tungkap pe ho, soada na manogu; marsahit pe ho, so adong na mandaoni ; haudanan pe ho, soada na marsaongi; hagolapan pe ho, so adong na mangalehon sulusulu; mate pe ho, so adong na mananom ho, jadi suda ma bangkem dipangani porhis. So dihilala ho sapata ni angka na jinahatan mi, ai lobi do nian sipata tolu piram, alai sai holan dua do na hasea. Anakkonmu pe, sai holan na hisapan do, alai jotjotan do i mate sollopon, gabe balik parbilean ni deba ro manggulut juhut na niradem, angka na jinahat mi. Alai atik pe songon i, laos so diboto ho do mamilangi na binahen ni Debata tu ho. Ipe, ala ni hajahaton mu, tung na so boi do ho raja, ai molo raja iba, ingkon saor do tu na torop, alai anggo ho, luhut do halak mabiar mida ho”, ninna.
- Alai didok Lalipiuan i ma : ”Aa, unang godang hatahatam tu ahu, beta ma hita na dua jolo marsiadu habang dompak langit an!. Molo ho tumimbo habang tu aoangaoang i, ba ho ma tutu raja; alai anggo ahu do annon tumimbo, dumao dompak langit, ba ahu ma tutu raja”, ninna.
- Dung i marsak ma roha ni pidong Patiaraja umbege hatana i, ai nunga diboto ibana, tung na so taralosa do i marsiadu habang. Alai atik pe songoni didok ma : ”Ndang daba i uhum, ndada bolon ni bitis pangasahononhon dohot tombol ni botohon. Jotjot do humipas hatoban sian namora, jotjotan do i gumogo mamorsan si porsan on, alai sai raja i do raja, hatoban i do hatoban. Asa ndada oloanku i hatami”, ninna.
- Alai ninna Lalipiuan i ma muse : ”Ndang songon i, ingkon beta do; unang be sai nonang ganjangi tu ahu”.
- Dungi lam marsak ma roha ni pidong Patiaraja umbege hatana i. Alai ro ma sibarung, dipajonok ma tu lambung ni pidong Patiaraja, dihusuphon ma nanget : “Unang pola marsak roham, ale rajanami, ba molo marsiadu habang ninna, oloi unang mabiar ho. Dongkon ma dipalojo ibana habang tu ginjang, asa jolo loja ibana. Ia dung loja ibana annon ndang hanangkohansa be tu ginjang, mijur ma ibana, asa di na mandok loja ibnana dietong rohanta, disi ma hita borhat, di tanggurungkon pe ho songgop, ahu pe manghabangkon ho tu ginjang, ai haroro ni gogom ma disi. Alai anggo ahu, ihuthononhu ma ibana mijur tu toru. Dung leleng hami ro di toru, ba mijur ma ho sian ginjang, jadi ho ma monang. Songon i pe tabahen, unang pola marsak ho, dongkon ma ibana borhat”, ninna sibarung i.
- Dung i las ma roha ni pidong Patiaraja i umbege hata ni sibarung i, dung i didok ma tu Lalipiuan i : “Molo sai tole hita nimmu, marsiadu habang ale Lalipiuan, ba tole, pajolo ma habang tu ginjang, huihuthon pe ho sian pudi. Ba molo ho tutu umpudi annon mulak tu lobuantaon, homa na monang , ai ima tandana paboa na dumao ho tu ginajang,” ninna.
- Dung i pintor maletes ma antong Lalipiuan i digogo ma habang tu ginjang, tung mansai dao do tu aoang aoang i. Alai dung marhira loja ibana di roha ni sibarung, di dok ma tu pidong Patiaraja: “Ro maho ale rajanami tu atas tanggurungkon, asa taihuthon ibana tu ginjang”, ninna. Dung i laho ma pidong Patiaraja i tu tanggurung ni sibarung i, adung i dihabanghon sibarung i ma ibana tu ginjang.
- Ia Lalipiuan i, nunga sai ngolngolan ibana paima-imahon di ginjang, matua so adong diida ro pidong Patiaraja sian toru. Jadi dung dang tartaonsa be lojana na habang i mijur ma ibana.
- Alai di nalaho mijur i ibana, pajumpang ma ibana dohot sibarung, na mamboan pidong Patiaraja i. Dung i disungkun sibarung ima Lalipiuan i. “Ndang adong dope ibana ro tu ginjang on,” ninan Lalipiuan i mangalusi.
- Hape nunga disiluhon pidong Patiaraja i habang tu ginjang sian tanggurung ni sibarung i, so pamotoan ni Lalipiuan i, gabe dumao ma ibana muse tu ginjang. Ianggo sibarung i diihuthon ma Lalipiuan i mijur tu toru. Dung pe adong lobi sangombas nasida di toru, asa mijur muse pidong paitaraja i sian ginjang.
- Dung i muruk ma Lalipiuan i, didok ma: “Na so uhum do na binahenmi, ale sibarung, ai manjalo sisip do ho sian pidong Patiaraja. Ho do mamboan i tu ginjang umbahen na gabe ibana monang”, ninna.
- Alai didok sibarung i ma mangalusi: “Ndang adong tutu ahu manjalo sisip sian raja i. Alai molo so porsea ho di na hudok i, manang dia gana sibahen namate, bahen, asa hutolon”, ninna.
- Dung i didok Lalipiuan i ma muse: “Manang na adong dijalo ho sisipi sian ibana manang na soada, ho ma sipabotoboto i, alai sandok sala do ho disi, ai diurupi ho alongku manaluhon ahu, siuhumon do ho”, ninna.
- “Ndang hea songon i uhum, sala iba hape molo niurupan na ro manjalo tu iba. Alai molo tung adong patik ni ompunta, na mandok, siuhumon do iba molo niurupan dongan, nioloan raja, ba paboa asa hubege”, ninna sibarung i mangalusi.
- Dung i didok Lalipiuan i ma: “Anggo songon i do, dang olo ahu marraja tu pidong Patiaraja, rohamu ma disi molo pasangaponmu ibana. Tung na so huoloi do marraja tusi, ai so aha pangasahononna tu ahu”, ninna.
- Alai didok pidong Patiaraja i ma tu ibana: “Hudok hian do tu ho, ala ni jahatmu sipaduruon do ho. Dang pola dope nian hupaduru hami ho, alai nunga sai naeng ho huroha tarpulik, ba roham do, laho ho!” ninna.
- Dung i marmurukmuruk ma Lalipiuan i laho, ditogihon ma donganna: Lalisilopak, Silogologo dohot Leang-leang, marpadan ma nasida naopat mandok ; na so jadi nasida marraja tu pidong Patiaraja.
Jumat, 16 Maret 2012
Datu Parulas Sihombing
Godang do binege turi-turianni DATU PARULAS anakni Tuan Hinalang pahompuni Borsak Sirumonggur Lumbantoruan. Nunga hea binahen barita na na sai maredangedang sahat tu Samosir, Dairi, Simalungun jala marujung di Perdagangan Simalungun. Sesuai naung nijanjihon na adong 14 marga na mengakui Datu Parulas na mamopar nasida diluar ni marga Sihombing Lumbantoruan ima : Nahulae, Sibuaton, Pusuk, Mata Tunggal, Tuan Rangga, Raja Talutuk, Toga Sahata, Sabungan Raja, Raja Simoba, Gr Tinunjangan, Gr Tinandangan, Raja Bonandolok, Raja Tomuan jala sebahagian Siboro. Nian kebenaran nion masih tanda tanya ala jelas deba sian na diginjang i marhadomuan do i tu Nainggolan ==>Rumahombar ==> Mogot Pinayungan ==> Lumbanraja atau Datu Parulas. Masih diperlukan penelitian yang komprehensif, alai jelas do molo turi2an ni Datu Parulas na sian Sihombing na so pola dope tangkas binaritahon dison.
Langganan:
Postingan (Atom)
